Paul Verhoeven 1

Paul Verhoeven

Geplaatst op Categorieën Sterke verhalen

Filmregisseur

Hotspots Editie 11

Auteur van het boek ‘Geluk, Passie en omgaan met Tegenslag’, Mirjam Kaijer interviewt hem over deze drie thema’s waarvan wij een deel plaatsen.

Wat is geluk voor jou?

“Ik vind dat geluk nogal overschat wordt. Geluk is iets wat zich aandient, maar wat je niet moet zoeken. In Amerika is the pursuit of happiness deel van de grondwet, het eeuwig zoeken naar geluk. Ik ben juist geneigd om het tegenovergestelde te zeggen: als ik iets doe, dan is dat meer om ongeluk te vermijden dan om geluk te bereiken.”

Dat klinkt alsof je je altijd bewust bent van het onheil dat op je pad kan komen.

“Nee hoor. Dan zou ik de hele tijd angstig rondlopen, nietwaar? Natuurlijk, als je denkt, ik ga leuk een toeristische vakantie in Irak organiseren, dan zoek je het ongeluk een beetje op. Dat zou ik niet zo gauw doen. Ik zou het wel leuk vinden om daar eens rond te kijken, maar om daar nu mijn leven voor in de waagschaal te stellen, nee. Ik bedoel eerder dat er van alles kan gebeuren op ieder moment, dat je soms ineens geconfronteerd wordt met hoe dichtbij het ongeluk kan zijn. Ik probeer dan keuzes te maken die dat ongeluk uit de weg gaan.”

Wordt het leven overzichtelijker, begrijpelijker naarmate je ouder wordt?

“Ik heb het gevoel dat mijn inzicht in bepaalde dingen, in menselijk gedrag, groter wordt. Naarmate je meer ervaring hebt, meer gezien hebt, kun je beter voorspellen wat mensen gaan doen. Vroeger was ik nooit zo geïnteresseerd in politiek, maar tegenwoordig kan ik daar eindeloos over lezen. Dan denk ik bij mezelf, o ja, dat is wat mensen beweegt, dat is wat ze willen en dit is de stiekeme agenda die ze niet vertellen. Ouder worden helpt je het menselijke gedragspatroon beter te beoordelen.”

Brengt succes geluk?

“Succes is niet zo belangrijk. Je kunt succes hebben en alsnog de volgende dag door een auto overreden worden en dood zijn. Ik heb het succes van mijn films altijd geïnterpreteerd in de zin van: zolang die films succes hebben, kan ik de volgende maken. Succes is alleen belangrijk voor wat er gaat komen, niet voor wat er nu is. Het geeft je de mogelijkheid om creatiever te zijn, om andere projecten aan te pakken, om ongeluk af te wenden, om meer te doen wat je zelf wilt. Door succes kun je eigenlijk meer jezelf zijn.”

Wat is jouw allergrootste talent?

“Dat is mijn nieuwsgierigheid en vermogen om hard te werken.”

Welke passies heb jij?

“Ik heb passie voor muziek, maar ook voor een aantal mensen. Maar dat is meer in de categorie ‘houden van’ thuis te brengen, een soort liefde – een nogal vaag woord trouwens, omdat het te pas en te onpas wordt gebruikt.  Passie voel ik voor mijn werk en zeker ook passie voor de historische Jezus.”

Is passie hetzelfde als hobby?

“Nee, voor de meeste mensen niet, denk ik. Er is wel een verband; eigenlijk is mijn onderzoek naar de historische Jezus ook ‘werk’ geworden. Je kunt het begrip ‘passie’ bij mij beter terugbrengen tot nieuwsgierigheid. Nu ben ik Jeanne d’Arc aan het bestuderen; mijn nieuwsgierigheid is verschoven van Jezus naar haar. Ik ben ook bereid om onaangename dingen te ondergaan om iets te bereiken. Dan heb ik het niet over oneindig lijden, maar ik ga wel heel ver. De grootste ‘passie’ voel ik voor de films die ik maak. Daar zet ik mijn hele leven voor stop. Ik onderwerp me dan aan al het onaangename dat daarbij hoort. Het draaien van een film is, voor mij, behoorlijk afzien. Spanningen met de financiers, de producenten, dagen in de (kunstmatige) regen staan, ijskoude nachten. En je weet nooit zeker of je erin zult slagen de beelden die je in je hoofd hebt op film weer te geven.”

Denk jij in beelden?

“Jazeker. Veel meer dan in dialoog of zo. Ik ben helemaal niet zo goed in dialogen. Ik ben heel goed in me dingen voorstellen; ik zie filmscènes heel realistisch voor me. Ik kan ze in mijn hoofd van de ene hoek of van de andere hoek ‘bekijken’, van hoog of van laag, ik kan er omheen draaien. Voor filmen is het heel handig, dat je zo kunt kijken. Ik kan het dan ook uittekenen. Dat wordt dan een zogenaamd draaiboek, waar alle beelden van de film die ik in mijn hoofd heb gezien, in zijn getekend. Ik kan zo in die beelden opgaan dat ik helemaal weg ben van de wereld. Als ik met mensen praat, en ze aankijk, zie ik vaak heel
andere dingen door ze heen. Als mensen een verhaal vertellen, visualiseer ik dat terwijl ze praten. Ik zie het echt voor me, meteen.”

Hoe zit het met de passie voor vrouwen?

“Die is er, absoluut. Vrouwen vind ik heel leuk. Maar de passie is voor mijn gezin. Voorheen zou ik dat nooit gedacht hebben. Ik was geen man die kinderen wilde, maar die zijn wel heel belangrijk voor mij geworden. Ik heb ook een grote ‘passie’ voor Carice van Houten; ik vind haar fantastisch, heb een ongelofelijk respect en bewondering voor haar. Dat is ook een soort passie, een artistieke passie, die losstaat van alle seksualiteit.”

Ik heb een keer gelezen dat je zei: ‘Ik vroeg aan Martine (echtgenote): “Zal ik met Sharon Stone naar bed gaan, ja of nee?”

“Ze vond het geen goed idee dus. (lacht) Het klinkt een beetje grappig, maar ik bedoel het serieus. Het was een realistische situatie, het werd door Martine en mij echt besproken. De situatie met Sharon, op de set en daarbuiten, had zich zo ontwikkeld.”

Je hebt het dus niet gedaan. Je hebt het wel over Sharon Stone, hét sekssymbool uit die tijd. Die liet jij zomaar lopen?

“Nee, zo is het niet. Het ging om vertrouwen, het ging niet om seks. Vertrouwde ik Sharon? Sharon is iemand die je niet te veel macht moet geven, want dat wordt tegen je gebruikt. Ze weet heel goed hoe ze van A naar B moet komen. Ik vind dat Sharon een prachtige, nooit overtroffen rol heeft neergezet in Basic Instinct. Maar de rol – het karakter van Catherine Tramell – en het karakter van Sharon komen sterk met elkaar overeen. En dus besefte ik ook dat ik mijn macht, als regisseur, over haar zou kwijtraken als ik seks met haar had. Kortom: ik vertrouwde Sharon niet genoeg om met haar naar bed te durven gaan.“

Achter elke machtige man een sterke vrouw.

“In dit geval is dat ongetwijfeld waar. Ik denk dat mijn leven helemaal verstrooid zou zijn geweest zonder Martine. Dat ik dan geen basis, geen anker had gehad en dat ik absoluut nooit bereikt zou hebben wat ik heb bereikt. Verliefd worden is belangrijk, maar zonder partnership houdt niks stand.”

Hoe wil je dat mensen zich jou herinneren?

“Daar denk ik ook niet over na; ik laat het gewoon gebeuren. Wat er van mijn films overblijft, dat zie ik dan wel – of niet meer. Misschien blijft er van Chaplin meer over dan van mij. Maar het is leuk dat Soldaat van Oranje al jarenlang in Holland wordt gedraaid, nog steeds, na dertig jaar.”

Daar ben je niet mee bezig in de herfst van je leven?

“Ben je gek, het is nog zomertijd!! Nee, serieus, ik kijk naar het verleden met een soort heimwee; het zijn ‘de dingen die voorbijgaan’ die mij tot tranen kunnen roeren. Een verdriet dat het verleden niet meer bestaat.”